Дунёда юқумли касалликларнинг тури кўп. Бироқ улар орасида вирусли гепатит энг хавфли хасталиклардан бири ҳисобланади. 1967 йил Нобель мукофоти лауреати, америкалик шифокор Самуэль Барух жигар касаллигини келтириб чиқарувчи гепатит B вирусини аниқлашга муваффақ бўлган.
ГЕПАТИТ ТУРЛАРИ
Гепатит вирусли касаллик ҳисобланиб, беморда жигар ҳужайралари зарарланиши кузатилади. Қолаверса, унинг фаолияти бузилиши оқибатида организмда интоксикация — заҳарланиш юз беради. Вирусли гепатитнинг асосан 6 та — A, Б, C, Д, E, Ж каби турлари мавжуд. Улар клиник кечиши ва оқибатлари билан бир-биридан фарқ қилади. Юртимизда эса асосан касалликнинг A, Б, C турлари кўп учрайди.
ЮҚИШ ЙЎЛЛАРИ
Гепатит А – энг кўп аниқланадиган, бироқ бошқа турларга нисбатан хавфсизроқ бўлиб, асосан беморларда ўткир кечади. Аммо сурункали тус олмайди ҳамда ўлим ва бошқа жиддий оқибатларга олиб келмаслиги билан фарқланади. Бу хасталикнинг яна бир номи “ифлос қўллар касаллиги” деб ҳам аталади.
Гепатит Б – касаллик турлари орасида энг хавфлиси бўлиб, ҳар йили дунёда минглаб инсонлар мазкур вирус туфайли вафот этади. Бугунгача унинг қўзғатувчисига бевосита таъсир этувчи препарат топилгани йўқ.
Шунингдек, гепатитнинг С тури кўпинча жигар циррози ёки саратонга сабаб бўлувчи хавфли хасталик ҳисобланиб, уни шифокорлар “мулойим қотил” деб ҳам аташади. Сабаби касалликнинг ривожланиш даврида беморда ҳеч қандай салбий белгилар кузатилмайди. Вирус асосан қон орқали, яъни, эҳтиётсизлик сабаб стоматолог, маникюр ва бошқа амалиётларда қон теккан буюмдан ўзга бир инсонга юқиши мумкин. Қолаверса, тиш чўткаси ёки устара ҳам касалланиш учун сабаб бўлади.
ХАВФ ВА ОҚИБАТЛАРИ
Президентимизнинг 2022 йил 16 майдаги ПҚ-243-сон қарорига асосан вирусли гепатитнинг Б ва С турларини эрта аниқлаш мақсадида республикадаги 65 дан зиёд оилавий ва кўп тармоқли марказий поликлиникаларда бепул скрининг ташкил этилган. Шунингдек, 2021 йилдан бошлаб юртимизда янги туғилган чақалоқларни гепатит Б га қарши эмлаш тадбири Миллий эмлаш тақвимига киритилган. Қолаверса, бугунги кунда Миср ҳукумати томонидан мамлакатимизга инсонпарварлик ёрдами сифатида касалликнинг С турига қарши “Даклотасвир” ва «Софосбувир» дори воситалари етказиб берилмоқда.
Энг муҳими, дунёнинг 17 та мамлакати қатори Ўзбекистонда ҳам С вирусли гепатитга чалинган беморлар давлат ҳисобидан бепул даволанмоқда.
Об авторе
