SHAHAR TARIXI

admin

ОЛМАЛИҚ: ЎТМИШ ВА БУГУН

Олмалиқ шаҳрининг ташкил топганига 66 йил бўлди. Не бахтки, бугун бу шаҳарни билмаган, у ҳақда эшитмаган инсоннинг ўзи йўқ юртимизда. Зеро, Олмалиқ деганда, ҳар қандай кишининг кўз ўнгидан азим тоғлар бағридаги навқирон ва замонавий ҳар томонлама салоҳиятли бўлган саноат шаҳри гавдаланади.

Тарих

Техника фанлари доктори, академик, Абдурашид Ҳасановнинг “Кўҳна ва навқирон Олмалиқ” китоби шаҳримиз тарихи ҳақидаги энг ишончли манба ҳисобланади. Ушбу китобда ёзилишича, Олмалиқнинг асл ўрни кўҳна Имлоқ вилоятининг пойтахти бўлмиш Тункент ва Тўқкент бўлиб, у Қалмоққир чўққиси ёнидаги Қорамозор қишлоғи ўрнида мавжуд бўлган. Илмий адабиётларда XIII асрдан Олмалиқ номи жуда кўп маротаба қайд этилган. 1951 йили Тошкент вилояти ижроия қўмитасининг №19/855-сонли қарорига асосан 1951 йил 10 июлда Олмалиқ посёлкаси (қўрғони)га вилоят таркибидаги шаҳар мақоми берилди. Майдони 10,767 километрга тенг, дастлабки даврларда турар жой майдони 800 минг метр квадратни, аҳолиси 8700 кишини ташкил этган. Олмалиқ Тошкентдан 60 километр жанубий-шарқда, денгиз сатҳидан 600-650 метр баландликда жойлашган. Шимолий-шарқда Қураматоғ тизмалари, шимол ва жанубий- шарқда Чотқол тоғлари, Оҳангарон дарёсининг сўл ирмоғида қад ростлаган.

Олмалиқсой билан Қорақиясой, Накпайсой эса Совуқбулоқсой билан қўшилиб, ирмоқлари шаҳардан ўтиб 230 километр узунликда жўшиб оқаётган Оҳангарон дарёсининг шаҳар ўртасидан оқиб ўтадиган сўл ирмоғига қўшилади. Тупроғи қумли, тўқ бўз тупроқ. Шаҳарнинг пастки қисми (янги шаҳар) асосан кўҳна Оҳангарон дарёси ўрнида қум, шағал устига жойлашган. Ер усти суви заҳираси бой бўлиб, ўртача динамик сув заҳираси 146 километр квадратни ташкил этади.

Аҳолиси асосан, ўзбек, тожик, татар, корейс, қирғиз, рус ва украин ҳамда бошқа миллатлардан иборат. Аҳолисининг ўртача зичлиги бир квадрат километрга 10643 кишига тўғри келади.

Яна шуниси ҳам маълумки, Олмалиқ Қураматоғ тизмаси бағрида жойлашган бўлиб, бу тоғларда Менделеев даврий жадвалидаги кимёвий элементларнинг 50дан ортиқ тури мавжуд. Шулардан мис, молибден, рух, қўрғошин, олтин, кумуш, олтингургут, кадмий, индий, селен, теллур, рений бирикма ҳолида олинмоқда. Маъданга бой хомашё 30 км.кв майдонга эга. Иккита катта ва 10га яқин кичик конлар мавжуд.