Kongress kutubxonasi 1800-yilda tashkil etilgan bo‘lib, shu tariqa AQShdagi eng qadimiy federal madaniyat muassasasiga aylangan. 1815-yil 30-yanvarda Kongress AQShning uchinchi prezidenti Tomas Jeffersonning shaxsiy kutubxonasidagi 6 487 ta kitobni 23 950 dollarga sotib olishni ma’qullagan.
Kongress kutubxonasi (Library of Congress) – jahondagi eng yirik kutubxonalardan biri. Unda jahonning 450 dan ortiq tillaridagi 90 mln.dan ziyod bosma nusxa saqlanadi. Asosan, hokimiyat organlari, tadqiqot muassasalari, ilmiy xodimlar, xususiy firmalar va sanoat kompaniyalariga, shuningdek, keng jamoatchilikka xizmat koʻrsatadi.
AQSH Milliy kutubxonasi universal fondi kuniga 31 ming bosma birlik bilan toʻldiriladi. Jahon boʻyicha eng katta xaritalar, 3,5 mln.dan ortiq musiqa – nota adabiyotlari, 30 mln.dan ziyod qoʻlyozma materiallar, katta miqdordagi kinofilmlar, mikrofilmlar fondiga ega.
Kutubxona har bir ish kunida taxminan 15 mingta material qabul qiladi va ulardan 10 mingdan ortig‘ini o‘z fondiga qo‘shgan. Materiallar mualliflik huquqi talablari asosida topshirilgan nusxalar, sovg‘alar, xaridlar, davlat idoralari, nashriyotlar bilan hamkorlik dasturlari hamda AQSh va xorijdagi kutubxonalar bilan almashinuvlar orqali olingan.
Xalqaro to‘plamlar
1962-yildan boshlab Kongress kutubxonasi xorijdagi vakolatxonalari orqali materiallarni yig‘ish, kataloglashtirish va saqlash ishlarini olib borgan. Hindistonning Nyu-Dehli, Misrning Qohira, Braziliyaning Rio-de-Janeyro, Indoneziyaning Jakarta, Keniyaning Nayrobi va Pokistonning Islomobod shaharlaridagi ofislar 60 dan ortiq mamlakatdan materiallar to‘plagan. Shuningdek, ular AQSh kutubxonalari uchun hamkorlikdagi xaridlar dasturi doirasida ham materiallar xarid qilgan.
Telefon ma’lumotnomalari
Kutubxonaning umumiy fondlarida AQShdagi telefon raqamlari va manzillarni o‘zaro bog‘lab ko‘rsatadigan tarixiy ma’lumotnomalarning dunyodagi eng katta kolleksiyasiga ega.
Fond tarkibiga:
● minglab telefon kitoblari;
● yuzlab shahar va aholi punktlariga oid mikrofilmlashtirilgan ma’lumotnomalar kirgan.
Shuningdek, kolleksiyada ko‘plab xorijiy telefon ma’lumotnomalari ham mavjud.
Komikslar va gazetalar
Kutubxonaning Davriy nashrlar va hukumat hujjatlari bo‘limi dunyodagi eng yirik komikslar kolleksiyasiga ega.
To‘plamdagi eng qadimiy komiks nashri 1936-yil fevral oyida chop etilgan “Popular Comics” hisoblanadi. Mazkur bo‘lim dunyodagi eng katta gazeta kolleksiyasini ham saqlagan.
Fond tarkibidagi eng qadimiy asl gazeta nusxasi 1659-yil 29-dekabrda chop etilgan “Mercurius Publicas Comprising the Sum of Forraign Intelligence” gazetasidir.
Ilmiy va texnik axborot
Kongress kutubxonasi dunyodagi eng yirik va eng xilma-xil ilmiy hamda texnik axborot to‘plamlaridan biriga ega.
Bunday materiallar kutubxonaning umumiy kitob va jurnal fondining qariyb chorak qismini tashkil etgan.
Kutubxonaning Fan, texnologiya va biznes bo‘limi AQShdagi eng katta:
● texnik hisobotlar;
● standartlar;
● ilmiy-texnik hujjatlar kolleksiyasini saqlagan.
Mazkur fond olimlar, muhandislar, tadqiqotchilar va siyosatshunoslar uchun muhim manbalardan biri hisoblanadi.
Kongress kutubxonasi nafaqat AQShning, balki butun dunyoning eng yirik bilim va madaniy meros markazlaridan biridir. Ikki asrdan ortiq faoliyati davomida kutubxona dunyoning turli mamlakatlaridan to‘plangan noyob manbalarni jamlagan va insoniyatning ilmiy, madaniy hamda tarixiy merosini asrashga ulkan hissa qo‘shgan.
Об авторе
