Ёз фасли келиши билан аҳоли орасида тарвуз ва қовун истеъмоли сезиларли даражада ортади. Шу билан бирга, ушбу полиз маҳсулотларида нитратлар миқдори ва уларнинг инсон саломатлигига таъсири ҳақидаги саволлар ҳам кўпаймоқда. Мутахассислар таъкидлашича, нитратлар ўсимликлар ўсиши учун зарур бўлган табиий бирикмалар ҳисобланади. Бироқ уларнинг маҳсулот таркибида меъёрдан ортиқ тўпланиши инсон саломатлиги учун хавф туғдириши мумкин.
Санитария қоидаларига мувофиқ, тарвузларда нитратларнинг рухсат этилган миқдори 60 мг/кг, қовунларда эса 90 мг/кг этиб белгиланган. Ушбу кўрсаткичлар СанҚваН 0366 19 талабларида акс эттирилган. Нитратларнинг юқори миқдори маҳсулотнинг ташқи кўриниши ёки таъми орқали ҳар доим ҳам аниқланавермайди. Оддий таъм билиш рецепторлари орқали нитратлар бор-йўқлигини билиш қийин. Айрим ҳолларда ортиқча азотли ўғитлар таъсирида етиштирилган маҳсулотлар сувсимон, таъми паст ёки ўзига хос металл таъмли бўлиши мумкин. Нитратлар инсон организмига тушгач, нитритларга айланиши мумкин.
Бу эса қондаги гемоглобиннинг кислород ташиш қобилиятини пасайтиради ва организмда кислород етишмовчилигини келтириб чиқаради. Шунингдек, кўнгил айниши, бош оғриғи, ҳолсизлик каби белгилар кузатилиши мумкин.
Мутахассислар айрим ҳолатларда нитратлардан ҳосил бўладиган нитрозаминлар онкологик хавф омилларидан бири ҳисобланишини ҳам таъкидлайди. Нитратлар миқдорини аниқлаш махсус лабораторияларда амалга оширилади. Шу билан бирга, истеъмолчилар ихтисослашган нитрат-тестерлар ёки экотестерлар ёрдамида маҳсулотлардаги нитрат миқдорини тахминий баҳолашлари мумкин.
Тарвуз ва қовун танлашда бир қатор муҳим жиҳатларга эътибор қаратиш тавсия этилади. Тарвузнинг пўстлоғи бутун, банд қисми қуруқ бўлиши, ерда ётган қисмидаги доғ тўқ сариқ тусда бўлиши мақсадга мувофиқ. Пишган тарвуз чертилганда бўғиқ ва чуқур овоз чиқаради. Қовун эса ўзига хос хушбўй ҳид таратиши, пўстлоғи қаттиқ ва ташқи кўриниши шикастланмаган бўлиши лозим. Кесилган тарвуз ва қовунларни сотиб олишдан сақланиш, маҳсулотнинг лаборатория текширувидан ўтганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар билан қизиқиш ҳам муҳим аҳамиятга эга.
Харид қилинган маҳсулотларни истеъмол қилишдан аввал оқар сувда яхшилаб ювиш, кесиш учун ишлатиладиган анжомларнинг тозалигига риоя қилиш зарур. Шунингдек, полиз маҳсулотларини меъёрдан ортиқ истеъмол қилмаслик, айниқса болаларнинг уларни катталар назорати остида истеъмол қилиши мақсадга мувофиқ.
Санепидқўмита
Ахборот хизмати.
Об авторе
