«Ич кетиши» ёки диарея – бу ошқозон ва ичак муаммолари натижасида пайдо бўладиган касаллик бўлиб, организм суюқликларни етарли даражада сингдира олмай қолади ва натижада ҳожатга тез-тез боришга мажбур қилади. Бу ҳолат ўз вақтида даволанмаса, жиддий асоратларга олиб келиши мумкин. Келинг, диареянинг сабабларини, симптомларини ва уни даволаш усулларини батафсил кўриб чиқамиз.
Диареянинг
сабаблари
Диарея одатда турли сабаблар туфайли пайдо бўлиши мумкин. Ушбу омиллар орасида:
Бактериялар ва вируслар: Кўп ҳолларда ич кетишига бактериялар, вируслар ёки паразитлар сабаб бўлади. Масалан, Салмонелла, Шигелла ёки Норовирус каби микроорганизмлар ошқозон-ичак йўлларида инфекция келтириб чиқаради. Кўпинча микроблар ифлосланган озиқ-овқат ёки ичимликлар орқали организмга тушади.
Озиқ-овқатга сезувчанлик ёки аллергиялар: Баъзи одамлар лактоза ёки глутен каби озиқ-овқат таркибий қисмларига сезувчан бўлишлари мумкин, бу эса ич кетишига олиб келади.
Дори воситалари: Баъзи дори-дармонлар, айниқса антибиотиклар, ичакдаги яхши бактерияларга зарар етказади ва диареяга сабаб бўлиши мумкин.
Ичак яллиғланиши: Крон касаллиги ва колит каби сурункали яллиғланиш касалликлари ҳам диареяни келтириб чиқаради.
Стресс ва хавотирлик: Руҳий ҳолат ҳам ошқозон-ичак йўлларига таъсир кўрсатиши мумкин. Кўпинча ҳаддан ташқари стресс ёки хавотир билан боғлиқ ҳолатлар ич кетишини кучайтиради.
Диареянинг белгилари
Диарея белгиларининг давомийлиги ва оғирлиги ҳолатга боғлиқ бўлиб, қуйидагиларни ўз ичига олиши мумкин:
Суюқ ахлат: тез-тез ва суюқ ахлат чиқариш – диареянинг энг кўзга кўринган белгиси ҳисобланади.
Ошқозон оғриғи ва крамплар: ичакдаги инфекция ва яллиғланиш оғриқли спазмларга олиб келади.
Газ ва шиш: ошқозон-ичак йўлларидаги газ ва шишнинг кўпайиши диареяни кучайтириши мумкин.
Кўнгил айниши ва қусиш: кўпинча бактериал ёки вирусли инфекциялар ич кетиши билан бирга кўнгил айниши ва қусишни ҳам келтириб чиқаради.
Тана ҳароратининг ошиши: инфекциялар тана ҳароратининг кўтарилишига сабаб бўлиши мумкин.
Суюқлик йўқотилиши ва сувсизланиш: суюқликлар тезда йўқотилиши сувсизланишга олиб келади. Сувсизланиш бош айланиши, кучсизланиш ва лабларнинг қуриши каби белгилар билан бирга кузатилади.
Диарея хавфини камайтириш учун қуйидаги профилактик чораларни кўриш мумкин:
Қўлларни тез-тез совун билан ювиш ёки антисептик воситалар қўллаш микробларнинг оғиз орқали киришини олдини олади.
Тоза озиқ-овқат истеъмол қилиш ҳамда фақат тоза ва хавфсиз ичимлик суви истеъмол қилиш лозим. Ифлос сув билан ичак инфекцияларига чалиниш эҳтимоли ошади. шунингдек, зараркунандалардан сақланиш ҳам ичак инфекцияларини камайтиришга ёрдам беради.
Об авторе
