Бугунги кунда деярли ҳар бир инсон қўлида мавжуд бўлган ёзиш воситаси — ручка (шарикли қалам) узоқ тарих ва кўплаб изланишлар натижасида яратилган муҳим ихтиродир. Унинг пайдо бўлиши ёзув маданияти ва таълим тараққиётида янги босқични бошлаб берди.
Илк ғоя ва дастлабки ихтиро
XIX аср охирларида ёзиш асбобларини такомиллаштиришга бўлган эҳтиёж ортиб борди. 1888 йилда америкалик ихтирочи John J. Loud биринчи бўлиб шарикли ёзиш механизмига патент олди. Унинг ихтироси асосан чарм ва ёғоч устига ёзиш учун мўлжалланган бўлиб, қоғозда сифатли ёзувни таъминлай олмаган. Шу сабабли бу ручка амалиётда кенг қўлланилмади.
Замонавий шарикли ручканинг яратилиши
Ҳозирги замонавий ручканинг яратилиши 1938 йилга тўғри келади. Венгриялик журналист ва ихтирочи László Bíró газеталарда ишлаб юрар экан, босма сиёҳнинг тез қуриши ва ёйилмаслигини кузатади. Шу асосда у ручка учун янги турдаги сиёҳ ва механизм яратиш ғоясини илгари суради.
У кимёгар укаси György Bíró билан биргаликда қалам учига жойлаштирилган майда шарик орқали қуюқ сиёҳни қоғозга узатувчи тизимни ишлаб чиқди. Бу ихтиро қуйидаги афзалликларни берди:
● сиёҳ оқиб кетмайди,
● ёзув равон ва аниқ чиқади,
● ручка узоқ муддат хизмат қилади.
Оммавий ишлаб чиқариш ва дунёга тарқалиш
1940-йилларда Bíró ихтироси Аргентинада ишлаб чиқарила бошланди. Кейинчалик француз тадбиркори Marcel Bich ушбу ихтирони такомиллаштириб, 1950-йилларда BIC компанияси орқали арзон, сифатли ва оммабоп ручкаларни оммавий ишлаб чиқаришни йўлга қўйди.
Об авторе
