Азиз шаҳарнинг энг нуфузли шифохоналаридан бирида бош шифокор лавозимига номзод эди. У жуда тиришқоқ, билимли ва ўз касбининг устаси эди. Суҳбатнинг сўнгги босқичида касалхона раҳбари Азизнинг таржимаи ҳолини ва ҳужжатларини кўздан кечирди. Ҳаммаси аъло даражада эди.
Раҳбар Азиздан сўради:
— Сизни тиббиёт академиясида ўқитиш учун пулни ким тўлаган? Отангизми?
Азиз бошини эгди:
— Йўқ, отам мен икки ёшлигимда вафот этган. Мени онам катта қилганлар ва ўқитганлар.
— Онангиз қаерда ишлайдилар?
— Онам кийим ювадиган бўлиб ишлайдилар. Одамларнинг кирини ювиб, мени оёққа турғиздилар.
Раҳбар шифокордан қўлларини кўрсатишни сўради. Азиз қўлларини кўрсатди. Унинг қўллари юмшоқ, шифокорларга хос нафис ва топ-тоза эди.
Раҳбар хўрсинди ва деди:
— Сиздан бир илтимос. Бугун уйингизга боринг. Онангизнинг қўлларини ўз қўлларингиз билан ювиб қўйинг. Эртага эрталаб эса яна ҳузуримга келинг.
Азиз ҳайрон бўлди, лекин рози бўлди. У ичида: «Раҳбар менинг онамга бўлган ҳурматимни синамоқчи шекилли. Бажонидил бажараман», деб ўйлади.
Уйга қайтгач, Азиз онасига яқинлашди ва юзларидан ўпиб деди:
— Онажон, бугун менга рухсат беринг, қўлларингизни ўзим ювиб қўймоқчиман.
Онаси аввалига таажжубланди, кейин эса ўғлининг меҳридан кўзлари ёшланиб, рози бўлди. Азиз бир идишга илиқ сув қуйди. Онасининг қўлларини сувга олиб, ювишни бошлади. Бироқ қўлларни ушлаган заҳоти ўғилнинг томоғига бир нарса тиқилди.
Онасининг қўллари тошдек қаттиқ, терилари ёрилиб кетган ва қадоқлар билан тўла эди. Сув текканда ўша ёриқлар онанинг жонини оғритди, у секингина силкиниб қўйди. Азиз шундагина англади: мана шу қўллар ҳар куни совуқ сувда, совун ва кимёвий воситалар ичида кимларнингдир оғир кийимларини ювган. Мана шу қадоқлар ва оғриқлар эвазига у тиббиёт академиясида ўқиган, чиройли кийинган ва ҳеч кимдан кам бўлмаган.
Азиз онасининг қўлларини ювар экан, кўз ёшларини тўхтата олмади. У умрида биринчи марта онасининг меҳнати қанчалик оғир бўлганини юракдан ҳис қилди. Қўлларни ювиб бўлгач, уларни юмшоқ сочиқ билан артди ва узоқ вақт ўпиб ўтирди. Ўша кеча Азиз онаси билан тонггача суҳбатлашиб чиқди.
Эртаси куни эрталаб Азиз раҳбарнинг хонасига кириб келди. Унинг кўзлари шишган, лекин нигоҳларида ўзгача бир қатъият бор эди.
Раҳбар унга қараб сўради:
— Хўш, кеча нималарни тушундингиз?
Азиз чуқур тин олди ва жавоб берди:
— Мен пулнинг ва муваффақиятнинг асл қийматини тушундим. Онам бўлмаганида, у кишининг мана шу заҳматли қўллари бўлмаганида, мен бугун ҳеч ким эмасдим. Мен фақат ўзимни ўйлаб яшаганимни, онамнинг азобларини кўрмаганимни англадим. Энди мен нафақат яхши шифокор, балки онамни бахтли қиладиган ҳақиқий инсон бўламан.
Касалхона раҳбари жилмайди ва ўрнидан туриб, Азизнинг қўлини сиқди:
— Муборак бўлсин, сиз ишга қабул қилиндингиз. Менга фақат билимли одам эмас, бошқаларнинг заҳматини ва дардини ҳис қила оладиган ҳақиқий ЮРАККА эга бўлган раҳбар керак эди. Сиз бу синовдан ўтдингиз.
Об авторе
