Инсон саломатлиги кўп жиҳатдан унинг овқатланиш тарзига боғлиқ. Айниқса, ошқозон ва ҳазм тизими организмнинг энг муҳим қисмларидан бири ҳисобланади. Нотўғри овқатланиш, тез тайёр овқатларни кўп истеъмол қилиш, стресс ва зарарли одатлар турли ошқозон касалликларини келтириб чиқаради. Сўнгги йилларда гастрит, ошқозон яраси ва рефлюкс каби касалликлар нафақат катталар, балки ёшлар орасида ҳам кенг тарқалмоқда.
Тиббий маълумотларга кўра, дунё аҳолисининг қарийб 50–60 фоизи ҳаёти давомида гастрит билан тўқнаш келади. Гастрит — бу ошқозон шиллиқ қаватининг яллиғланиши бўлиб, асосан нотўғри овқатланиш, аччиқ ва ёғли таомлар, газли ичимликлар ҳамда стресс натижасида пайдо бўлади. Бу касалликнинг асосий белгилари қорин юқори қисмида оғриқ, кўнгил айниши, дам бўлиш ва иштаҳанинг пасайишидир. Мутахассисларнинг фикрича, гастрит ҳолатларининг қарийб 70 фоизига нотўғри овқатланиш сабаб бўлади.
Ошқозон ва ўн икки бармоқ ичак яраси ҳам кенг тарқалган касалликлардан бири ҳисобланади. Статистик маълумотларга кўра, дунё аҳолисининг тахминан 10 фоизи ушбу касалликдан азият чекади. Чекиш эса яра касаллиги хавфини икки баробар оширади. Шунингдек, спиртли ичимликлар ва стресс ҳам ошқозон деворининг шикастланишига олиб келади. Яра касаллиги ўз вақтида даволанмаса, оғир асоратларга сабаб бўлиши мумкин.
Бугунги кунда рефлюкс касаллиги ҳам кенг учрамоқда. Бу ҳолатда ошқозон кислотаси қизилўнгачга қайтиб, кўкрак қафасида ачишиш ва ноқулайлик келтириб чиқаради. Катталарнинг тахминан 20 фоизи ҳафтасига камида бир марта ушбу муаммони ҳис қилиши кузатилади.
Ошқозон касалликларининг олдини олишда тўғри овқатланиш муҳим аҳамиятга эга.
Аввало, инсон ҳар куни меъёрда ва вақтида овқатланиши керак. Шифокорлар кунига 3–4 маҳал оз-оздан овқат ейишни тавсия қилади.
Сабзавот ва мевалар ҳазм тизими учун жуда фойдали бўлиб, улар таркибидаги клетчатка ичак фаолиятини яхшилайди. Мутахассислар кунига камида 400 грамм сабзавот ва мева истеъмол қилишни тавсия этади.
Сув ҳам ошқозон фаолияти учун жуда муҳим. Етарли миқдорда сув ичиш ҳазм жараёнини енгиллаштиради ва организмни тозалайди. Тавсияларга кўра, катта инсон кунига ўртача 2–3 литр сув ичиши керак.
Шу билан бирга, фастфуд, газли ичимликлар ва жуда ёғли таомларни камайтириш лозим. Бундай маҳсулотлар ошқозонда кислоталиликни ошириб, яллиғланишга сабаб бўлади.
Кечқурун ортиқча овқат ейиш ҳам ҳазм тизимига салбий таъсир кўрсатади.
Элмира
Йўлдошева,
олий тоифали шифокор.
Об авторе
