2026 йил 26 майда Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Кичик бизнес субъектларининг ўсиши учун янада қулай иқтисодий ва маъмурий шарт-шароитлар яратиш тўғрисида”ги ПФ-100-сонли Фармони қабул қилинди. Мазкур ҳужжат кичик ва ўрта бизнесни қўллаб-қувватлаш, солиқ маъмуриятчилигини соддалаштириш ҳамда иқтисодиётда шаффофликни оширишга қаратилган муҳим ислоҳотларни ўз ичига олади.
Фармонга мувофиқ, 2026 йил 1 июндан бошлаб умумий солиқ режимига ўтиш учун белгиланган чегара базавий ҳисоблаш миқдорининг 12 000 баравари этиб белгиланди. Амалдаги БҲМ миқдоридан келиб чиқиб ҳисобланганда, бу қарийб 5 миллиард сўмлик айланмага тенг бўлиб, кўплаб кичик бизнес субъектларига имтиёзли шароитларда фаолият юритиш имконини яратади.
Ҳужжатда меҳмонхона ва умумий овқатланиш соҳаси учун ҳам қатор енгилликлар назарда тутилган. Хусусан, ресторанлар, кафелер ва меҳмонхоналарга алкоголь ҳамда тамаки маҳсулотларини сотишда нақд пул тўловларини қабул қилишга рухсат берилмоқда. Шунингдек, умумий овқатланиш корхоналари томонидан тўланган қўшилган қиймат солиғининг бир қисми қайтарилишида янги тартиб жорий этилди. Энди тушумнинг нақдсиз шаклдаги улушидан қатъи назар, тўланган ҚҚС суммасининг 40 фоизи қайтариб берилади.
Фармоннинг энг муҳим янгиликларидан бири қўшилган қиймат солиғини ҳисоблаш ва тўлашнинг соддалаштирилган тартиби жорий этилишидир. 2026 йил 1 июндан 2030 йил 1 январга қадар савдо, хизмат кўрсатиш ва умумий овқатланиш соҳасида фаолият юритувчи тадбиркорлик субъектлари ушбу режимни ихтиёрий равишда танлаш ҳуқуқига эга бўлади.
Янги тартибга кўра:
– ҚҚС ставкаси 6 фоиз этиб белгиланади;
– фойда солиғи ставкаси 0 фоиз бўлади;
– фойда солиғи бўйича ҳисобот топшириш мажбурияти бекор қилинади;
– харид қилинган товар ва хизматлар бўйича тўланган ҚҚСни ҳисобга олиш ҳуқуқи қўлланилмайди.
2027 йил 1 январдан бошлаб алкоголь маҳсулотларини чакана сотиш ва умумий овқатланиш корхоналари томонидан алкоголь маҳсулотларини реализация қилиш ҳуқуқи учун йиғимлар бирлаштирилади. Янги ставка базавий ҳисоблаш миқдорининг 10 фоизи миқдорида белгиланади.
ҚҚС маъмуриятчилиги соҳасида ҳам муҳим ўзгаришлар назарда тутилган. Жумладан, 2027 йилдан бошлаб хавф даражаси паст бўлган солиқ тўловчилар учун ҚҚСнинг салбий фарқ суммаларини қайтариш жараёни тўлиқ автоматлаштирилади. Бундан ташқари, 10 миллион сўмгача бўлган салбий фарқ суммалари тадбиркорнинг аризасисиз, автоматик тарзда қайтарилади ва бу жараёнда солиқ текширувлари ўтказилмайди.
Фармон кичик бизнес учун маъмурий босимни ҳам камайтиришга қаратилган. Хусусан, 2028 йил 1 январга қадар солиқ хавфи суммаси 500 миллион сўмгача бўлган ҳолатларда солиқ аудити ўтказилмайди. Агар солиқ хавфи суммаси 100 миллион сўмгача бўлса, сайёр солиқ текширувлари ҳам амалга оширилмайди. Бу тадбиркорларга хатоларни мустақил равишда бартараф этиш имконини беради.
Шунингдек, 2026 йил 1 июлдан бошлаб камерал солиқ текшируви талабномаси бўйича тушунтириш ёки тузатишлар тақдим этилганда, банк ҳисобварақлари бўйича операцияларни қайта тиклаш жараёни тўлиқ автоматлаштирилади.
Умуман олганда, ПФ-100-сонли Фармон кичик бизнес субъектлари учун айланма чегарасининг 12 000 БҲМгача оширилиши, 6 фоизлик соддалаштирилган ҚҚС режими, 0 фоизлик фойда солиғи, ҚҚСнинг 40 фоизини қайтариш механизми, 10 миллион сўмгача бўлган ҚҚСни автоматик қайтариш ва солиқ текширувларининг қисқартирилиши каби муҳим янгиликларни назарда тутади. Бу чоралар тадбиркорлик муҳитини яхшилаш, иқтисодиётда шаффофликни кучайтириш ва мамлакатда бизнес фаоллигини янада оширишга хизмат қилади.
Об авторе
