Ўзбекистон Республикаси мустақилликка эришган дастлабки йилларда давлат рамзларини яратиш жараёни миллий суверенитет ва ўзликни англашнинг муҳим босқичига айланди. 1991–1992-йиллар оралиғида мамлакат ўзининг уч асосий рамзини — давлат байроғи, герби ва мадҳиясини — расман тасдиқлади. Ушбу рамзлар нафақат сиёсий мустақиллик белгиси, балки миллий бирлик, тарихий хотира ва маданий узлуксизликни ифодаловчи тимсоллар сифатида тарих саҳифаларида мустаҳкам ўрин эгаллади.
Байроқ – миллий суверенитет рамзи
1991-йил 18-ноябрда Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгаши томонидан 407-ХII-сонли “Ўзбекистон Республикасининг Давлат байроғи тўғрисида”ги Қонун қабул қилиниши билан мамлакатнинг янги байроғи расман тасдиқланди. У аввалги Совет даври рамзларидан бутунлай фарқ қилувчи, мустақил давлатнинг ўз йўлини ифодаловчи тимсолга айланди.
Байроқ кўк, оқ ва яшил ранглардан иборат бўлиб, улар орасини қизил чизиқлар ажратиб туради. Кўк — осмон, тинчлик ва туркий меросни, оқ — поклик ва адолатни, яшил эса — табиат, ҳаёт ва исломий маданиятни англатади. Юқори чап бурчакдаги ярим ой ва ўн икки юлдуз эса тарихий ва маънавий рамзлар уйғунлигининг ифодасидир. Ярим ой — янгиланиш ва маданий узлуксизлик белгиси, ўн икки юлдуз эса тўлиқлик ва вақт айланишини ифодаловчи қадимий рамздир.
Герб – Ўзбекистоннинг табиий ва маънавий манзараси
Байроқдан кейин, 1992-йил 2-июлда “Ўзбекистон Республикасининг Давлат герби тўғрисида”ги Қонун (616-ХII) қабул қилинди. Герб ўзида мамлакатнинг табиий, иқтисодий ва маданий хусусиятларини мужассам этган. Унда чиқаётган қуёш, тоғлар, буғдой ва пахта шохлари, Ҳумо қуши, ҳамда ярим ой ва юлдуз тасвирланган.
Бу белгилар Ўзбекистоннинг янгиланиш сари интилиши, аграр иқтисодиётининг пойдевори, географик гўзаллиги ва тарихий илдизларини акс эттиради. Ҳумо қуши эса озодлик ва бахт рамзи сифатида миллат руҳиятини ифодалайди. Гербдаги элементлар Совет давридан кейинги янги давлатчиликни, ўзбек халқининг тарихий-маданий меросини ва суверен ўзига хослигини уйғунлаштирган ҳолда яратилган.
Мадҳия – миллий бирлик ва ғурур ифодаси
1992-йил 10-декабрда Ўзбекистон Республикасининг “Давлат мадҳияси тўғрисида”ги Қонуни қабул қилиниб, мамлакат мадҳияси расман тасдиқланди. Мадҳиянинг мусиқаси машҳур бастакор Мутал Бурҳонов, сўзлари эса халқ шоири Абдулла Орипов томонидан ёзилган.
Мадҳиянинг мусиқаси совет давридан мерос бўлса-да, янги сўзлар орқали у мустақиллик, ватанпарварлик ва бирлик руҳини ифодаловчи янги мазмун билан бойитилди. Шу тариқа, мадҳия миллий онгни уйғотувчи, фуқаролик ғурурини кучайтирувчи рамз сифатида давлат рамзлари тизимида алоҳида ўрин эгаллади.
Ушбу уч рамзнинг қисқа муддат ичида — атиги 13 ойда — қабул қилиниши Ўзбекистон ҳукумати ва халқининг миллий ўзлигини тезкор тиклашга интилишини кўрсатади. 1991–1992-йиллар давомида қабул қилинган Мустақиллик тўғрисидаги Қонун ва Конституция билан бир қаторда, рамзларнинг жорий этилиши янги давлатчиликнинг қонуний ва маънавий пойдеворини яратди.
Бу рамзлар сиёсий жиҳатдан суверенитетни, маданий жиҳатдан эса туркий-исламий мерос ва замонавийликни уйғунлаштирган. Шу боис уларнинг яратилиши ички бирдамликни мустаҳкамлаш, халқаро миқёсда эса Ўзбекистонни мустақил давлат сифатида танитиш воситаси бўлди.
Ўзбекистон Республикасининг давлат рамзлари — байроқ, герб ва мадҳия — мамлакатнинг мустақил ривожланиш тарихида муҳим бурилишни ифодалайди. Улар шунчаки безак атрибутлари эмас, балки миллий ўзига хослик, тарихий хотира ва давлат суверенитетининг амалий тимсолидир.
Бугун бу рамзлар Ўзбекистоннинг барча жамоат жойларида, таълим муассасаларида ва халқаро майдонларда фахр билан ҳилпираб, янграётган мустақил давлат тимсоли сифатида яшамоқда. Улар фуқароларда ватанпарварлик туйғусини кучайтиради, тарихий узлуксизликни эслатади ва миллий бирдамликни мустаҳкамлайди.
Соҳибаббосхон АББОСОВ.
Об авторе
